AKTUALNOŚCI

2026-07-17

Cyfrowy Wielki Brat w skarbówce. Żarty się skończyły

WRÓĆ DO AKTUALNOŚCI

Do weryfikacji rozliczeń przedsiębiorców, Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) wykorzystuje machinę cyfrową jaką jest system ANPRS (Automatyczne Rozpoznawanie Numerów Rejestracyjnych - ANPRS).

Pułapka ANPRS

W mediach ukazały się dokumenty z czynności sprawdzających, prowadzonych przez jeden z krakowskich urzędów skarbowych, ukazując mechanizm kontroli, jaki zastosował organ kontroli:

  • Urzędnicy biorą pod lupę ewidencję przebiegu pojazdu (kilometrówkę dla 100% odliczenia VAT).
  • Dane te są następnie konfrontowane z ogólnokrajową siecią tysięcy kamer systemu ANPRS.
  • Kontrolujący, dysponując do tego zaawansowanymi analizami „Big Data” oraz informacjami geolokalizacyjnymi, zyskują potężne narzędzie do natychmiastowej weryfikacji tego, gdzie i kiedy dany pojazd naprawdę się poruszał.
  • Jeśli system ANPRS zarejestrował takie auto na trasie w dniu, którego nie ma wpisanego do ewidencji (bo np. pracownik lub współpracownik pojechał autem firmowym „na chwilę” do sklepu w weekend), to zdarzenie to - niszczy moc dowodową całej ewidencji przebiegu tego samochodu.

Cena jednego „zapomnianego” przejazdu

Jeżeli fiskus udowodni, że auto choćby raz zostało użyte prywatnie (czy ewidencja przebiegu okaże się niepełna), konsekwencje uderzą bezpośrednio w płynność finansową firmy poprzez:

  • Nierzetelność ksiąg – ewidencja przebiegu pojazdu zostaje podważona w całości,
  • Konieczność zwrotu - 50% odliczonego podatku VAT wraz z odsetkami za zwłokę. Podatnik musi skorygować deklaracje i oddać połowę odliczonego podatku od zakupu auta, paliwa, serwisu i rat leasingowych,
  • PIT/CIT - utrata prawa do 100% VAT automatycznie oznacza spadek limitu zaliczania wydatków eksploatacyjnych w koszty uzyskania przychodów z 100% do 75%,
  • Sankcje karnoskarbowe – z Kodeksu karnego skarbowego - grzywna za nierzetelne księgi i uszczuplenie podatku.

Walka z mafią czy zwykła inwigilacja?

  • Prawnicy i doradcy podatkowi biją na alarm i przypominają, że ANPRS miał służyć do ścigania międzynarodowych karuzel VAT-owskich i przemytu. Dziś to samo narzędzie służy do tropienia, czy np. pracownik przedsiębiorcy, nie pojechał w niedzielę na zakupy samochodem osobowym zgłoszonym do 100% odliczenia VAT (druk VAT-26).

Eksperci głośno mówią z jednej strony o rażącym naruszeniu RODO z drugiej – o naruszeniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Otóż w imię wyłapywania drobnych uchybień, państwo tworzy model „Wielkiego Brata”, rejestrując ruch wszystkich obywateli – w tym tych, którzy z podatkami są absolutnie na czysto (w myśl ironicznego powiedzenia: „uczciwy nie ma się czego obawiać”).

Wnioski dla biznesu są tu jednoznaczne

Cyfryzacja procedur, pozwala organom podatkowym na masowe i automatyczne weryfikowanie rozliczeń. Ich zdolności wykrywania nieprawidłowości są na poziomie, który jeszcze kilka lat temu był niewyobrażalny do osiągniecia. W obecnych realiach rynkowych, bezbłędna dokumentacja księgowa urasta do rangi kluczowego elementu strategii zarządzania ryzykiem.

Dziś o bezpieczeństwie finansów przedsiębiorstwa decyduje, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, bezwzględna jakość i autentyczność danych. Brak skrupulatności oznacza natychmiastowe wystawienie firmy na celownik organów podatkowych, które dysponują technologiami niemal kosmicznymi w tym do autonomicznej analizy danych „Big Data” i geolokalizacji. W tym cyfrowym starciu z fiskusem, amatorsko prowadzona jakakolwiek dokumentacja księgowa (nie tylko ewidencja przebiegu) - nie ma najmniejszych szans.

Proponuje w przypadku samochodów firmowych (100% VAT) nie zwlekać i dokonać:

  • analizy regulaminu użytkowania pojazdów firmowych – ze szczególnym uwzględnieniem zapisu zakazującego jakichkolwiek jazd prywatnych pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej i finansowej,
  • audytu wstecznego kilometrówek - zlecenie wyrywkowej weryfikacji ewidencji przebiegu pojazdów za ostatnie miesiące pod kątem spójności dat (szczególnie weekendy, święta oraz dni urlopowe pracowników przypisanych do aut),
  • przeanalizować możliwości wdrożenia profesjonalnego monitoringu GPS w autach firmowych zgłoszonych (VAT-26), który działa w trybie 1:1 z ewidencją,
  • przeanalizować możliwości wdrożenia skutecznej analizy faktur za paliwo (z KSeF) z danymi z przejazdów drogowych.
Grupa Dziesięcina